Verklaring gevonden waarom we op funk wel móeten dansen

Door: Ianthe Sahadat − 17/04/14, 06:02

 

© ANP. James Brown in 1981 op het North Sea Jazz Festival.

Eindelijk weten onderzoekers waarom we op funk wel móeten dansen. Het zit hem in de perfecte mate van onvoorspelbaarheid van het ritme. Dat schrijven muziekwetenschappers in een artikel dat vandaag in tijdschrift Plos One verschijnt.

  • ‘We hebben onderzoek gedaan bij pasgeboren baby’s. Hun hersenen weten al hoe een ritme werkt en vooral ook hoe het schenden van de regelmaat werkt.’

    Hoogleraar muziekcognitie Henkjan Honing

Op welke muziek kun je niet stil blijven zitten? Waar dat voor de een meezinger van eigen bodem is, kan de ander zich wellicht niet bedwingen bij het horen van een gruizige metalplaat. Toch bestaat er zoiets als een algemeen gemiddelde: de perfecte beat die de grote meerderheid van mensen de dansvloer op dwingt.

En dat zit er al jong in, zegt Henkjan Honing, hoogleraar muziekcognitie aan de Universiteit van Amsterdam. ‘We hebben onderzoek gedaan bij pasgeboren baby’s. Hun hersenen weten al hoe een ritme werkt en vooral ook hoe het schenden van de regelmaat werkt.’

En dat laatste, het schenden van de regelmaat, het spelen met de timing of het verleggen van accenten in een beat, daar draait het om in het recente Britse onderzoek dat vandaag in Plos verschijnt. Syncopatie wordt deze schending van de regelmaat genoemd in de muziekwetenschap.

  • © afp.
    Dansende mensen bij de herdenking van de 75ste verjaardag van Marvin Gaye in restaurant/bar Marvin in Washington, begin deze maand.

Iedereen muzikaal
‘Maatsoorten zijn cultureel bepaald’, zegt Honing, ‘maar syncopatie is universeel. In dat opzicht is iedereen muzikaal. Muzikaliteit is simpelweg het vermogen om muziek te herkennen, ervan te kunnen genieten en er betekenis aan toe te schrijven. Daar heb je geen training of muziekles voor nodig.’

Uit het vandaag verschenen onderzoek van de Universiteit van Oxford blijkt dat we niet snel dansen op de makkelijke maar ook niet op te moeilijke muziek. Te simpele, voorspelbare muziek, zoals marsmuziek, vinden we saai. Te complexe muziek (met een hoge mate van syncopatie dus), zoals modern klassiek muziek uit de vorige eeuw of freejazz, ervaren we volgens Honing als ‘natte zeep’: je wilt het vastpakken, maar het glipt uit je handen.

Maar dan is er nog zoiets als de perfecte middenweg: muziek met een beat die regelmatig wordt geschonden, maar die we nog net snappen.
Dat de ideale dansbeat ergens in het midden van lag, wisten we al, zegt Honing. ‘Alleen weten we nu ook waar het kantelpunt precies ligt. En dat is interessant.’

Funky Drummer
Als voorbeeld noemt Honing het befaamde nummer Funky Drummer van soullegende James Brown. ‘Dat nummer is vele honderden keren gesampeld in andere tracks. Dat is niet voor niets.’
Muziekwetenschappers die het nummer analyseerden besloten dat het ‘sterke beat inducerende muziek’ is. Honing: ‘Dat gaat over timing: het net te laat spelen van noten die op de beat zijn en het net te vroeg spelen van noten die off-beat zijn.’

(tekst gaat door onder de video)

Om tot hun bevindingen te komen lieten de Britse muziekwetenschappers een groep van 66 proefpersonen online deelnemen aan een enquête na het beluisteren van 50 verschillende drumbeats. Een groot deel van de beats was uit de funkmuziek afkomstig. Andere drumbeats werden speciaal voor het onderzoek samengesteld.

De deelnemers hielden slechts voor een deel van dansen, sommigen zeiden weinig waarde aan muziekbeleving te hechten en slechts de helft had een achtergrond in de muziek. Toch waren de onderzoeksresultaten eenduidig. Ook al heb je geen ‘groove’ – de onvertaalbare en door muziekwetenschappers graag gebruikte term voor ‘de neiging tot meebewegen op muziek in combinatie met het beleven van plezier’ – de ideale mate van onvoorspelbaarheid herkennen we allemaal.

Voorbeelden worden niet genoemd in het onderzoek, maar het is wel duidelijk dat de beste voorbeelden van tot danslust verlokkende muziek in de zwarte muziek van de jaren zeventig en tachtig kunnen worden gevonden. Honing: ‘Van Stevie Wonder tot Herbie Hancock of Marvin Gaye. Dat is de muziek die ons opzweept en meezuigt.’

 Bron: http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2672/Wetenschap-Gezondheid/article/detail/3636417/2014/04/17/Verklaring-gevonden-waarom-we-op-funk-wel-moeten-dansen.dhtml
Bookmark the permalink.

Comments are closed.